EDI-begrippen: het transport-EDI woordenboek
EDI is het geautomatiseerd uitwisselen van orders, statussen en facturen tussen systemen. Hieronder leggen we de begrippen uit die u in transportkoppelingen tegenkomt — berichttypen, formaten en protocollen.
Basisbegrippen
EDI
EDI (Electronic Data Interchange) is het gestructureerd, geautomatiseerd uitwisselen van zakelijke documenten — zoals orders, statussen en facturen — direct tussen de computersystemen van twee partijen, zonder handmatige invoer.
In transport lopen zo vervoersopdrachten, statusupdates en facturen automatisch tussen verlader, vervoerder en platform.
API
Een API (Application Programming Interface) is een koppelvlak waarmee twee systemen realtime gegevens opvragen en versturen, meestal via internet met HTTP/REST.
Waar klassieke EDI vaak in batches werkt, maakt een API directe, realtime uitwisseling mogelijk — bijvoorbeeld voor live track & trace.
Koppeling / integratie
Een koppeling (of integratie) is de verbinding die twee systemen automatisch gegevens laat uitwisselen, zodat gegevens niet dubbel hoeven te worden ingevoerd.
Mapping / conversie
Mapping is het vertalen van gegevens van het formaat van het ene systeem naar dat van het andere — bijvoorbeeld van een EDIFACT-bericht naar de velden in uw TMS.
Goede mapping is de kern van een betrouwbare koppeling: elk veld moet correct en consistent overkomen.
Onboarding
Onboarding is het traject waarin een nieuwe koppelpartner — klant, vervoerder of platform — wordt aangesloten: afspraken over berichten, formaten en protocol, gevolgd door testen en livegang.
Formaten
EDIFACT
EDIFACT (UN/EDIFACT) is de internationale EDI-standaard voor het formaat van zakelijke berichten en is in de Europese transportsector het meest gebruikt.
Berichttypen als IFTMIN, IFTSTA en INVOIC zijn EDIFACT-berichten.
XML
XML is een tekstformaat dat gegevens vastlegt in een boomstructuur met tags; het is veelgebruikt in koppelingen omdat het leesbaar én flexibel is.
CSV
CSV is een eenvoudig tabelformaat waarin elke regel een record is en velden gescheiden worden door komma's of puntkomma's — vaak gebruikt voor eenvoudige import en export.
JSON
JSON is een compact, machineleesbaar formaat dat veel door API's wordt gebruikt om gegevens uit te wisselen tussen webservices.
Berichttypen (EDIFACT, transport)
IFTMIN (vervoersopdracht)
IFTMIN is het EDIFACT-bericht voor een vervoersopdracht: de verlader draagt hiermee een zending met alle transportdetails over aan de vervoerder.
IFTSTA (statusbericht)
IFTSTA is het EDIFACT-statusbericht in het goederenvervoer, waarmee een vervoerder de status van een zending terugkoppelt — bijvoorbeeld opgehaald, onderweg of afgeleverd.
INVOIC (factuur)
INVOIC is het EDIFACT-bericht voor een factuur, waarmee facturatie tussen partijen geautomatiseerd wordt uitgewisseld.
DESADV (pakbon)
DESADV (despatch advice) is het EDIFACT-verzendbericht of pakbon: het kondigt aan wat er verzonden is, meestal vooruitlopend op de levering.
APERAK / CONTRL (bevestiging)
APERAK en CONTRL zijn EDIFACT-bevestigingsberichten: CONTRL bevestigt of een bericht syntactisch goed is ontvangen, APERAK meldt de inhoudelijke verwerking of een fout.
Protocollen
AS2
AS2 is een beveiligd protocol om EDI-berichten via internet te versturen, met versleuteling en een ondertekende ontvangstbevestiging (MDN).
SFTP
SFTP is bestandsoverdracht over een versleutelde SSH-verbinding: een veelgebruikte, eenvoudige manier om EDI-bestanden veilig uit te wisselen.
OFTP2
OFTP2 is een beveiligd overdrachtsprotocol (Odette) dat oorspronkelijk uit de automotive komt en ook in transport wordt gebruikt voor betrouwbare, bevestigde uitwisseling.
FTP / FTPS
FTP is een klassiek protocol voor bestandsoverdracht; FTPS voegt versleuteling toe. FTP zonder beveiliging wordt afgeraden voor zakelijke gegevens.
TCP-socket
Een TCP-socket is een directe, permanente netwerkverbinding tussen twee systemen, soms gebruikt voor realtime berichtenstromen tussen vaste koppelpartners.
VAN (Value Added Network)
Een VAN (Value Added Network) is een tussenpartij die EDI-berichten tussen bedrijven doorstuurt en beheert, als alternatief voor een directe verbinding.
Systemen
TMS
Een TMS (Transport Management System) is de software waarmee een vervoerder of verlader ritten, orders en planning beheert.
WMS
Een WMS (Warehouse Management System) is de software die magazijnprocessen aanstuurt: ontvangst, opslag, orderpicking en verzending.
EDI vs. API
| Aspect | EDI | API |
|---|---|---|
| Formaat | EDIFACT, XML, CSV | JSON, XML |
| Uitwisseling | Vaak batchgewijs | Realtime, op verzoek |
| Protocol | AS2, SFTP, OFTP2 | HTTP(S) / REST |
| Typische inzet | Orders, statussen, facturen tussen vaste partners | Live track & trace, realtime opvragen |
| Standaardisatie | Sterk gestandaardiseerd (UN/EDIFACT) | Per leverancier verschillend |
Protocollen vergeleken
| Protocol | Beveiliging | Ontvangstbevestiging | Typisch gebruik |
|---|---|---|---|
| AS2 | Versleuteld + ondertekend | Ja (MDN) | EDI over internet |
| SFTP | Versleuteld (SSH) | Op bestandsniveau | Veilige bestandsuitwisseling |
| OFTP2 | Versleuteld | Ja | Betrouwbare, bevestigde uitwisseling |
| FTPS | Versleuteld (TLS) | Nee | Bestandsoverdracht |
| TCP-socket | Afhankelijk van opzet | Afhankelijk van opzet | Realtime berichtenstroom |
Een begrip tegengekomen dat u wilt koppelen?
Vertel ons welke systemen en berichten u wilt verbinden. We denken vrijblijvend mee over de beste aanpak.